Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 2 mei 2010

D66 en de onderhandelingen

<!–
/* Font Definitions */
@font-face
{font-family:Verdana;
panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;
mso-font-charset:0;
mso-generic-font-family:swiss;
mso-font-pitch:variable;
mso-font-signature:536871559 0 0 0 415 0;}
/* Style Definitions */
p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
{mso-style-parent:"";
margin:0cm;
margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:12.0pt;
font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-language:AR-SA;}
@page Section1
{size:612.0pt 792.0pt;
margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt;
mso-header-margin:35.4pt;
mso-footer-margin:35.4pt;
mso-paper-source:0;}
div.Section1
{page:Section1;}
–>

De
opdracht

Woensdag
7 april, meer dan twee weken na het einde van onze coalitie-onderhandelingen
met Leefbaar Capelle, vernamen wij van de informateur, Wim van Sluis, voor het
eerst zijn werkelijke opdracht: een brede, stabiele coalitie. Breed, met circa
2/3 meerderheid in de coalitie en stabiel, met een goede balans t.a.v. de
denkrichting van partijen. Tijdens de onderhandelingen heeft altijd de
indruk bestaan dat zijn opdracht niet meer dan het formeren van een stabiele
coalitie was. Een cruciaal verschil, zo hebben wij gemerkt… Overigens, ook bij
AJ Moerkerke bestond op 19 maart die indruk, blijkens zijn tweet die middag:

‘Coalitiemogelijkheden
sinds vandaag: LC-PvdA-VVD-D66 (22), LC-PvdA-VVD (19), LC-PvdA-D66 (18) of
LC-VVD-D66 (17).’

Hoewel
die laatste optie nauwelijks aan het criterium stabiel kon voldoen, want deze
was slechts mogelijk door de aansluiting van de Capels Belang zetel bij
Leefbaar.

De wens
van D66

D66 ging
met het volgende beeld van de toekomstige coalitie de besloten onderhandelingen
in:

een
stabiele maar smalle en daadkrachtige coalitie

een
programma op hoofdlijnen

nadere
invulling van het programma door een brede discussie met de Raad

zeer
beperkt aantal wethouders

kwalitatief
goede wethouders

Smalle
coalitie, discussie in de Raad

Tijdens
de openbare coalitieonderhandelingen had D66 al aangegeven de discussie vooral
in de Raad te willen voeren. Een coalitieakkoord op hoofdlijnen, en verdere
uitwerking met wisselende meerderheden in de Raad. Een smalle coalitie paste
daarbij. Niets bekokstoven in de achterkamertjes van het coalitieoverleg of
binnen het college aftikken, maar democratisch de discussie in de Raad aangaan.
Dat betekent enerzijds voorstellen waarin nog iets te kiezen valt, en
anderzijds ook de macht uit handen durven geven, om zo te komen tot het beste
voorstel voor Capelle. Wij wilden het anders gaan doen dan het de afgelopen 8
jaar is gegaan. We dachten dat Leefbaar dat ook wilde, maar hoe anders bleek
het te gaan.

Zeer
beperkt aantal wethouders

Capelle
kan naar mening van D66 uitstekend bestuurd worden met vier goede wethouders.
Dit zou een makkelijke bezuiniging opleveren en terwijl de slagvaardigheid van
het college er zelfs mee zou toenemen. Leefbaar wilde echter zes wethouders.
Zes wethouders betekent voor D66 een te duur en inefficiënt college dat te
kampen zal krijgen met afstemmingsproblemen en onduidelijke
verantwoordelijkheden. Onwenselijk dus.

Kwalitatief
goede wethouders

Naast het
aantal wethouders is de kwaliteit van de wethouders natuurlijk essentieel.
Capelle kent een rijke historie van niet goed functionerende wethouders. Hun
politieke partijen houden ze in het zadel, ten koste van Capelle (zowel
financieel, maar ook dat er te weinig wordt bereikt). Wat is er dus logischer
dan vooraf vast te stellen of de aangedragen wethouderskandidaten de
competenties hebben om een goede wethouder te worden? En ook om vooraf te weten
wat hun zwakheden zijn zodat ze daarin gecoacht kunnen worden?

De
burgemeesterskandidaten lieten we wel testen maar met hun eigen
wethouderskandidaten durft Leefbaar dat schijnbaar niet aan. D66 selecteert
haar wethouderskandidaten op basis van openbare, zware competentieprofielen.
Een assessment schrikt sterke kandidaten niet af maar helpt deze juist goed
voorbereid te zijn op de zware functie. De uitleg door Leefbaar dat een
assessment een motie van wantrouwen is vindt D66 dan ook bijzonder jammer en
onterecht .

De inhoud
van de gesprekken

Tijdens
de openbare gesprekken zal het voor iedereen wel duidelijk zijn geweest:
Leefbaar had de touwtjes strak in handen. Niet eens met de niet-onderhandelbare
punten van Leefbaar? Jammer maar helaas, u bent niet door naar de volgende
ronde. Natuurlijk is het een goed gebruik dat de grootste partij procesmatig
het initiatief neemt bij de onderhandelingen. Maar Leefbaar maakte er wel een
heel eenzijdig spel van. Continu op zoek naar de grenzen van toegeeflijkheid
van de andere partijen zonder zelf ook maar iets in te willen leveren.
Machtspolitiek?

Na het
eerste gesprek achter gesloten deuren kreeg D66 zaterdagmiddag een ultimatum:
een drie partijen coalitie was akkoord, maar dan met Josien als wethouder. Zo
niet, dan moest het een vier partijen coalitie worden, met voor D66 alleen een
kleine post. Dit was een vreemde vorm van chantage, omdat bij Leefbaar al
langere tijd bekend was dat Josien niet beschikbaar was als wethouder, en dat
zaterdagochtend desgevraagd nog eens bevestigd was. Ook dit kan volgens D66
gekwalificeerd worden als machtspolitiek.

D66 heeft
in dat onderhandelingsweekend ook contact gehad met de PvdA, om elkaars
standpunten te weten. Dat is D66 en de PvdA niet in dank afgenomen: we zouden
een blok tegen Leefbaar vormen. Zou dit achteraf de doorslaggevende reden zijn
geweest waarom wij aan de kant gezet zijn: angst voor een coalitie waarin de
macht evenwichtig verdeeld was, en niet alleen bij Leefbaar zou liggen? Want
dat was volgens Leefbaar nog een ander voordeel van de vier-partijen coalitie:
er kon altijd een partij uit de coalitie stappen zonder de coalitie in gevaar
te brengen – behalve Leefbaar dan natuurlijk.

Later zou
volgens Leefbaar het ontbreken van een financiële zwaargewicht een
drie-partijen coalitie in de weg staan. Ook Leefbaar zou zo’n zwaargewicht niet
kunnen leveren (jammer Jean-Paul, van ons had je het – na de test natuurlijk –
prima kunnen doen!). Maar de financiële zwaargewicht was er wel degelijk want
D66 heeft zondagmiddag een zeer stevige kandidaat met een zware financiële
achtergrond voorgesteld. Een grote stap voor D66 om onze
voorkeurs-wethouderskandidaat (zonder financiële achtergrond) te passeren.
Helaas was dit voor Leefbaar geen reden om verder te praten, de deur was
zondagmiddag al dicht. Om tien uur ’s avonds kwam het telefoontje van de informateur
dat Leefbaar verder ging met de VVD, zonder D66 of de PvdA. De
drie-partijen-coalitie, gewenst door zowel D66 als de PvdA, is nooit
onderzocht.

En de
VVD? Dat is voor ook D66 nog steeds moeilijk te begrijpen. De partij die de
afgelopen periode de oorzaak was van een breuk in de coalitie, die in diverse
opzichten onbetrouwbaar heeft gehandeld en met een fractie die kwalitatief “nog
wat moet groeien” wordt plotsklaps omarmd door Leefbaar. Linksom of rechtsom,
zonder de VVD kon het opeens niet meer voor Leefbaar. Een stabiele coalitie met
twee winnaars van de verkiezingen was voor Leefbaar niet belangrijk, vasthouden
aan de VVD als één van de verliezers bij de verkiezingen klaarblijkelijk wel.
De reden? Wie het weet, mag het zeggen.

Voor ons is wel duidelijk geworden wat wij hadden
moeten doen om in de coalitie te komen: vier jaar lang “ja en amen” zeggen
tegen de wensen van Leefbaar. Maar zo werkt het niet.